Chant populaire sur la mort de Christos Milionis un des plus ancien kleftes de l'insurrection grecque du 18e siècle.
Photo Frédéric Boissonnas, Kavalari Zagori en Epire, 1913
Του Χρήστου Μηλιόνη
Τρία πουλάκια κάθονταν 'σ την ράχην 'σ το λιμέρι·
Ένα τηράει τον Αρμυρόν, κ' άλλο κατά τον Βάλτον,
Τό τρίτον, το καλήτερον, μυριολογάει και λέγει·
« Κύριέ μου, τι εγίνηκεν ο Χρήστος ο Μηλιόνης ;
Ουδέ 'σ τον Βάλτον φάνηκεν, ουδέ 'σ την Κρυαβρύσιν. »
- « Μας είπαν, πέρα πέρασε, κ' επήγεν προς την Άρταν.
Κ΄επήρε σκλάβον τον Κατήν, μαζί με δυό Αγάδαις. »
Κι΄ο Μουσελίμης τ΄άκουσε, βαρεά του κακοφάνη.
Τον Μαυρομάτην έκραξε και τον Μουχτάρ Κλεισούραν.
- « Εσείς αν θέλετε ψωμί, αν θέλετε πρωτάτα,
Τον Χρίστον να σκοτώσετε, τον καπετάν Μιλιὀνην.
Τούτο προστάζ' ο βασιλεάς, και έστειλε φερμάνι. »
Παρασκευή ξημέρωνε (ποτέ να μη είχε φέξη !)
Κι ο Σουλεϊμάνης στάλθηκε να πάγη να τον εύρη·
'Σ τον Αρμυρόν τον έφθασε, κι ως φίλοι φιληθήκαν·
Ολονυκτίς επίνανε, όσον να ξημερώση·
Και όταν έφεξ' η αυγή, πέρασαν 'σ τα λιμέρια.
Κι ο Σουλεϊμάνης φώναξε του καπετάν Μιλιόνη·
- « Χρήστο, σε θέλ' ο βασιλεάς, σε θέλουν κ' οι αγάδες. »
- « Όσον ο Χρήστος ζωντανός, Τούρκους δεν προσκυνάει. »
Με τα τουφέκια έτρεξαν ο ένας προς τον άλλον·
Φωτιάν εδόσαν 'σ την φωτιάν, κι έπεσαν εις τον τόπον.
Tou Chrístou Milióni
Tría poulákia káthontan 's tīn ráchīn 's to liméri·
Éna tīráei ton Armyrón, k' állo katá ton Válton,
Tó tríton, to kalī́teron, myriologáei kai légei·
« Kýrié mou, ti egínīken o Chrī́stos o Mīliónīs ?
Oudé 's ton Válton fánīken, oudé 's tīn Kryavrýsin. »
- « Mas eípan, péra pérase, k' epī́yen pros tīn Ártan.
K΄epī́re sklávon ton Katī́n, mazí me dyó Agádais. »
Ki΄o Mouselímīs t΄ákouse, vareá tou kakofánī.
Ton Mav̱romátīn ékraxe kai ton Mouchtár Kleisoúran.
- « Eseís an thélete psōmí, an thélete prōtáta,
Ton Chríston na skotṓsete, ton kapetán Miliὀnīn.
Toúto prostáz' o vasileás, kai ésteile fermáni. »
Paraskev̱ī́ xīmérōne (poté na mī eíche féxī !)
Ki o Souleïmánīs stálthīke na páyī na ton év̱rī·
'S ton Armyrón ton éfthase, ki ōs fíloi filīthī́kan·
Olonyktís epínane, óson na xīmerṓsī·
Kai ótan éfex' ī av̱gī́, pérasan 's ta liméria.
Ki o Souleïmánīs fṓnaxe tou kapetán Miliónī·
- « Chrī́sto, se thél' o vasileás, se théloun k' oi agádes. »
- « Óson o Chrī́stos zōntanós, Toúrkous den proskynáei. »
Me ta toufékia étrexan o énas pros ton állon·
Fōtián edósan 's tīn fōtián, ki épesan eis ton tópon.
You are seeing a romanization of the Greek text because there is no translation available in English yet. Log in or register to start translating.
Christos Milionis serait le plus ancien des hoplarques (chef de guerre) de l’occupation turc-othomane dont nos aïeux aient gardé le souvenir à travers la poésie populaire. Il était d'Acarnanie, et était un des célèbres klephtes d’Agrapha. Milionis serait un surnom, provenant du mot : « milióni », espèce de fusil à long canon qui était son arme. On pense qu'il serait mort à la fin du XVIIIe siècle. Sa mémoire est inséparable de sa mort tragique. Le turc-albanais Souleïmanis était connu comme ami du klephte. Les Turcs lui demandèrent la tête du klephte contre généreuse rémunération, en jouant de son amitié pour l’amener dans ses filets. Cependant, Souleïmanis préféra demander Milionis d'abjurer et de se placer au service du sultan. Le refus du klephte entraîna le duel mortel pour tous deux. (2)
Au-delà de la tradition populaire, les historiens pensent que Milionis était un des klephtes se soulevèrent vers 1750-1760 dans le Parnasse. Parmi eux, les armatoles Vlacharmatas Vergos de Mavrolithari (tué sous la torture, après avoir été trahi, à Galaxidi), Christos Milionis de Doride, les frères Lambros (tué par le bey de Salona-Amphissa) et Mitros Tsekouras de Galaxidi, Iannis Vounichoriotis, Iannis Traganis, et d'autres, oubliés dans le temps.
1. Traduction par Claude Fauriel, éditée dans : « Chants populaires de la Grèce moderne », à Paris, chez Firmin-Didot, en 1824.
2. Sur la vie et la mort de Christos Milionis, voir le roman homonyme d’Alexandros Papadiamantis, 1885.