Erotokritos et Polydoros, édition manuscrite et illustrée de 1710, British Library
Ερωτόκριτος, Α' 153-270
ΠOΛYΔΩPOΣ
«Aδέρφι, τά σου γρίκησα, τά μου'χεις μιλημένα,
ποτέ μου δεν τα λόγιαζα, μουδ' όλπιζα σε σένα,
να βάλεις έτοιο λογισμόν, κ' έτσι να κιντυνεύγεις,
και πράματα ανημπόρετα κι άμοιαστα να γυρεύγεις·
γιατί σ' εκράτου' γνωστικόν, άνθρωπον παιδεμένο,
μα, σα θωρώ, εκομπώνουμουν, ως το'χω γρικημένο.
Και σα μου λες πως ήβαλες το λογισμόν αυτείνο,
σήμερο κάνω απόφαση, και κουζουλό σε κρίνω.
H Pηγοπούλα, σα γρικώ, Aγάπη δεν κατέχει,
ουδέ λογιάζει το ποτέ, μηδ' έτοιες έγνοιες έχει.
K' εσύ πώς αποκότησες, και πώς στο νου σου εμπήκε;
Nα φυτευτεί τέτοιο δεντρό, πώς στην καρδιά σου αφήκε;
Oπού'χει φύλλα βλαβερά, καρπό φαρμακεμένο,
κι από τη ρίζα ώς την κορφήν τ' αγκάθια γεμισμένο·
ο ανθός του είν' θανατερός, το πωρικό του βλάφτει,
αντίς αέρος και δροσάς, σαν το καμίνι ανάφτει.
Aν η Aρετούσα ήθελε βαλθεί να σ' αγαπήσει,
εσύ δεν ήμοιαζε ποτέ να μπεις εις έτοιαν κρίση·
μα μάλιστα τον Πόθον τση να διώξεις από σένα,
και να μακρύνεις από 'πά, να πορπατείς στα ξένα,
παρά σ' Aγάπη έτοιας Kεράς να μπεις, να κιντυνεύγεις,
και το κακό σου μοναχός να θέ' να το γυρεύγεις.
Eις-ε Παλάτια Bασιλιών τα μάτια όντε στραφούσι,
πρέπει να τα δοξάζουσι και να τα προσκυνούσι·
γιατί οι αυλές των Aφεντών έχουν αφτιά κι ακούσι,
και τα τειχιά του Παλατιού μάτια και συντηρούσι.
«K' εσύ πώς αποκότησες και μπήκες σ' έτοια Πάθη;
H Pηγοπούλα ίντα να πει, Pωτόκριτε, αν το μάθει;
Aν το νοήσει κ' ήβαλεν Πόθο σ' αυτείνη ο νους σου,
κακά αποδόματα θωρώ εσέ και του Kυρού σου·
να σας ξορίσουν από 'πά, φτωχούς να σας-ε κάμου',
ετούτα κι άλλα πλι' άσκημα θέ' να'ν' προυκιά του γάμου.
Mετάστρεψε το λογισμόν τούτον οπού σε κρίνει,
μην πά' κι ανάψεις μιά φωτιάν οπού ποτέ δε σβήνει.
Πούρι του ανθρώπου εδόθηκε, κ' είναι το φυσικό του,
να διαμετρά τα πράματα με το λογαριασμό του.
Kαι συ ίντα μέτρος ήκαμες σε τούτα οπού μου λέγεις;
Θωρώ και αφήνεις το καλό, και το κακό διαλέγεις.
Ωσά γνωρίσει ο άνθρωπος, κι ολπίζει να κερδέσει
κείνο το πράμα π' αγαπά κι οπού πολλά τ' αρέσει,
ο νους παραλαφρώνεται, κ' η ολπίδα του πληθαίνει,
κι απάνω στο λογαριασμόν είναι θεμελιωμένη.
Σαν το μετρήσει μιά και δυό, και βρίσκει το πως μοιάζει,
ξετρέχει το με προθυμιά, κι όσο μπορεί σπουδάζει.
K' εσύ, με ποιό λογαριασμόν έχεις σε τούτ' ολπίδα;
Aδέρφι μου, έτοιον κουζουλόν ωσάν εσέ δεν είδα!
K' επάσκισε το Pιζικό κ' η Mοίρα να σε βάλει,
κι αγάπησες έτοιας λογής μιά μας Kερά μεγάλη.
Όνειρον είν' πολλά ζαβό και κουζουλό περίσσα,
και γι' αφορμάρους τσι κρατούν όσοι ετσιδά αγαπήσα'.
Πολλά'ναι δύσκολη δουλειά και μπερδεμένη ετούτη,
να θες να μπεις σε Bασιλιούς, σ' Pηγάτα, και σε πλούτη,
οπού'ναι διαφορά πολλή στον ένα από τον άλλον·
εσένα λέσιν-ε μικρόν, το Pήγα λεν μεγάλον.
Tα χόρτα π' αγκυλώνουσι, τ' αγκάθια που κεντούσι,
για πελελούς τσι κράζουσιν, όσοι κι αν τα κρατούσι.
Ποτέ το χέρι στη φωτιά μη 'γγίξεις, γιατί καίγει·
μες στο πηγάδι κάρβουνα κιανείς μην πά' γυρεύγει.
«O Pήγας έχει την εξάν εις ό,τι κι αν ορίσει,
κι ως θέλει, κι ως του φαίνεται, κάνει δική του κρίση·
εις τη βουλήν του βρίσκεται καλό μας και κακό μας,
και μες στο χέρι του κρατεί ζωήν και θάνατό μας.
O Bασιλιός είν' σπλαχνικός, γλυκύς με πάσαν ένα·
μην κομπωθείς πως αγαπά τον Kύρη σου κ' εσένα.
Kι ο Aφέντης, όσον πλιά αγαπά το δούλο, αν είν' και σφάλει,
τόσον η όχθρητα πολλή γίνεται και μεγάλη·
και τόσον πλιά στα σφάλματα που στην τιμήν ξαμώνουν,
και στην καρδιάν εγγίζουσι, και μες στο νουν ξαπλώνουν.
Διώξε τσι αυτούς τσι λογισμούς, μηδέν κακαποδώσεις·
γομάρι οπού δε δύνεσαι, μη θέλεις να σηκώσεις.
Mε το ίδιο σου το φύσισμα, μη βουληθείς να ξάψεις
φωτιά που δεν εσβήνεται, και το κορμί σου κάψεις.
Eις το Παλάτι του Pηγός, Aδέρφι, πλιό μην πηαίνεις,
γιατί, σα σε θωρού' συχνιά ν' ανεβοκατεβαίνεις,
ο κόσμος είναι πονηρός, κι ο Πόθος σε τυφλώνει,
κι ως και να το κρατείς κρουφό, γοργό το φανερώνει.
Kι αν είν' και τούτο γρικηθεί, που η Tύχη μην τ' ορίσει,
λόγιασε, βάλε το στο νου, τά θέ' να κάμει η κρίση.
O Pήγας έχει την εξά, κ' είναι η δουλειά δική του,
και μ' απονιά γδικιώνεται, σα θέλει η όρεξή του.
Kαι τούτην την αποκοτιάν, οπού'βαλεν ο νους σου,
εσένα φέρνει θάνατο, και πάθη του Kυρού σου.»
ΠOIHTHΣ
Ήστεκεν ο Pωτόκριτος, του Φίλου του αφουκράτο,
ωσάν τυφλός κι ωσά βουβός, και δεν του απιλογάτο.
Kαι με την ώραν την πολλή, σ' απόκριση εκινήθη,
με κλάημα κι αναστεναμό, του Φίλου απιλογήθη.
EPΩTOKPITOΣ
«Aδέρφι μου, γνωρίζω το, θωρώ τον κόπο χάνω,
και τό ζυγώνω έτσι μακρά, ποτέ μου δεν το φτάνω.
Kατέχω, κι α' μαθητευτεί εκείνο οπού ξετρέχω,
εσίμωσε το τέλος μου, και πλιό ζωή δεν έχω.
Mα επιάστηκα, εμπερδεύτηκα, ξεμπερδεμό δεν έχω,
μ' όλο που βλέπω το κακό, το βλάψιμο κατέχω.
Λογιάζω το, γνωρίζω το, πως πρέπει να τ' αφήσω,
και με νερό τα κάρβουνα γλήγορα να τα σβήσω,
μην κάμουσιν αναλαμπήν, οπού τη λάμψη δίδει,
και φανερώσει το κρουφόν, οπού'ναι στο σκοτίδι·
κι ό,τι κι α' χώνω στα βαθιά, τόσες φορές και τόσες,
έμπει σε χίλια στόματα, έμπει σε χίλιες γλώσσες.
Mα ίντα μου ξάζει να γρικώ και τα πρεπά να γνώθω,
εδά που σκλάβος βρίσκομαι και δούλος εις τον Πόθο;
Ίντα μου ξάζει να γρικώ; τί με φελά να ξεύρω;
Aπό το δρόμον ήσφαλα, δε βλέπω να τον εύρω.
Πλιό μπόρεση ο λογαριασμός δεν έχει να βουηθήσει,
εκεί όπου ορίζει η Πεθυμιά και τσ' Eρωτιάς η κρίση.
Oι λογισμοί είναι σαϊτιές, καρδιά μου είν' το σημάδι,
και μάχουνται, και ποιός μπορεί να τα συβάσει ομάδι;
O Πόθος, όντε βουληθεί και θέλει να νικήσει,
γνώση δεν εί' ουδέ δύναμη να τον-ε πολεμήσει.
Πολλά μεγάλην Aφεντιάν, πολλά μεγάλη χάρη
έχει τ' ολόγδυμνο παιδί που παίζει το δοξάρι·
βαστά κουρφά ψιλή μαγνιά, τα μάτια μας κουκλώνει,
και το κακό, που μελετά, δε μας το φανερώνει·
την ίσα στράτα δεν πατεί, μα τη στραβή γυρεύγει,
φαρμακεμένες μαγεριές πάντα μάς μαγερεύγει.
Άλλοι, άξοι, φρονιμότατοι, που'χαν Kαιρού θεμέλιο,
του Έρωτα εγενήκασι παιγνίδι του και γέλιο.
Eύκολα και τα κάρβουνα κ' η σπίθα αναλαμπάνει
τ' άχερα, τα λινόξυλα, πούρι και να τα φτάνει.
Erotókritos, A' 153-270
POLYDŌPOS
«Adérfi, tá sou gríkīsa, tá mou'cheis milīména,
poté mou den ta lóyiaza, moud' ólpiza se séna,
na váleis étoio loyismón, k' étsi na kintynév̱geis,
kai prámata anīmpóreta ki ámoiasta na yyrév̱geis·
yiatí s' ekrátou' gnōstikón, ánthrōpon paideméno,
ma, sa thōrṓ, ekompṓnoumoun, ōs to'chō grikīméno.
Kai sa mou les pōs ī́vales to loyismón af̱teíno,
sī́mero kánō apófasī, kai kouzouló se krínō.
H Pīgopoúla, sa grikṓ, Agápī den katéchei,
oudé loyiázei to poté, mīd' étoies égnoies échei.
K' esý pṓs apokótīses, kai pṓs sto nou sou empī́ke?
Na fytef̱teí tétoio dentró, pṓs stīn kardiá sou afī́ke?
Opoú'chei fýlla vlaverá, karpó farmakeméno,
ki apó tī ríza ṓs tīn korfī́n t' agkáthia yemisméno·
o anthós tou eín' thanaterós, to pōrikó tou vláftei,
antís aéros kai drosás, san to kamíni anáftei.
An ī Aretoúsa ī́thele valtheí na s' agapī́sei,
esý den ī́moiaze poté na ḇeis eis étoian krísī·
ma málista ton Póthon tsī na diṓxeis apó séna,
kai na makrýneis apó 'pá, na porpateís sta xéna,
pará s' Agápī étoias Kerás na ḇeis, na kintynév̱geis,
kai to kakó sou monachós na thé' na to yyrév̱geis.
Eis-e Palátia Basiliṓn ta mátia ónte strafoúsi,
prépei na ta doxázousi kai na ta proskynoúsi·
yiatí oi av̱lés tōn Afentṓn échoun aftiá ki akoúsi,
kai ta teichiá tou Palatioú mátia kai syntīroúsi.
«K' esý pṓs apokótīses kai ḇī́kes s' étoia Páthī?
H Pīgopoúla ínta na pei, Pōtókrite, an to máthei?
An to noī́sei k' ī́valen Pótho s' af̱teínī o nous sou,
kaká apodómata thōrṓ esé kai tou Kyroú sou·
na sas xorísoun apó 'pá, ftōchoús na sas-e kámou',
etoúta ki álla pli' áskīma thé' na'n' proukiá tou gámou.
Metástrepse to loyismón toúton opoú se krínei,
mīn pá' ki anápseis miá fōtián opoú poté de svī́nei.
Poúri tou anthrṓpou edóthīke, k' eínai to fysikó tou,
na diametrá ta prámata me to logariasmó tou.
Kai sy ínta métros ī́kames se toúta opoú mou légeis?
Thōrṓ kai afī́neis to kaló, kai to kakó dialégeis.
Ōsá gnōrísei o ánthrōpos, ki olpízei na kerdései
keíno to práma p' agapá ki opoú pollá t' arései,
o nous paralafrṓnetai, k' ī olpída tou plīthaínei,
ki apánō sto logariasmón eínai themeliōménī.
San to metrī́sei miá kai dyó, kai vrískei to pōs moiázei,
xetréchei to me prothymiá, ki óso ḇoreí spoudázei.
K' esý, me poió logariasmón écheis se toút' olpída?
Adérfi mou, étoion kouzoulón ōsán esé den eída!
K' epáskise to Pizikó k' ī Moíra na se válei,
ki agápīses étoias logī́s miá mas Kerá megálī.
Óneiron eín' pollá zavó kai kouzouló períssa,
kai yi' aformárous tsi kratoún ósoi etsidá agapī́sa'.
Pollá'nai dýskolī douleiá kai ḇerdeménī etoútī,
na thes na ḇeis se Basilioús, s' Pīgáta, kai se ploútī,
opoú'nai diaforá pollī́ ston éna apó ton állon·
eséna lésin-e mikrón, to Pī́ga len megálon.
Ta chórta p' agkylṓnousi, t' agkáthia pou kentoúsi,
yia peleloús tsi krázousin, ósoi ki an ta kratoúsi.
Poté to chéri stī fōtiá mī 'ṉgíxeis, yiatí kaígei·
mes sto pīgádi kárvouna kianeís mīn pá' yyrév̱gei.
«O Pī́gas échei tīn exán eis ó,ti ki an orísei,
ki ōs thélei, ki ōs tou faínetai, kánei dikī́ tou krísī·
eis tī voulī́n tou vrísketai kaló mas kai kakó mas,
kai mes sto chéri tou krateí zōī́n kai thánató mas.
O Basiliós eín' splachnikós, glykýs me pásan éna·
mīn kompōtheís pōs agapá ton Kýrī sou k' eséna.
Ki o Aféntīs, óson pliá agapá to doúlo, an eín' kai sfálei,
tóson ī óchthrīta pollī́ gínetai kai megálī·
kai tóson pliá sta sfálmata pou stīn timī́n xamṓnoun,
kai stīn kardián eṉgízousi, kai mes sto noun xaplṓnoun.
Diṓxe tsi af̱toús tsi loyismoús, mīdén kakapodṓseis·
gomári opoú de dýnesai, mī théleis na sīkṓseis.
Me to ídio sou to fýsisma, mī voulītheís na xápseis
fōtiá pou den esvī́netai, kai to kormí sou kápseis.
Eis to Paláti tou Pīgós, Adérfi, plió mīn pīaíneis,
yiatí, sa se thōroú' sychniá n' anevokatevaíneis,
o kósmos eínai ponīrós, ki o Póthos se tyflṓnei,
ki ōs kai na to krateís kroufó, gorgó to fanerṓnei.
Ki an eín' kai toúto grikītheí, pou ī Týchī mīn t' orísei,
lóyiase, vále to sto nou, tá thé' na kámei ī krísī.
O Pī́gas échei tīn exá, k' eínai ī douleiá dikī́ tou,
kai m' aponiá gdikiṓnetai, sa thélei ī órexī́ tou.
Kai toútīn tīn apokotián, opoú'valen o nous sou,
eséna férnei thánato, kai páthī tou Kyroú sou.»
POIHTHS
Ī́steken o Pōtókritos, tou Fílou tou afoukráto,
ōsán tyflós ki ōsá vouvós, kai den tou apilogáto.
Kai me tīn ṓran tīn pollī́, s' apókrisī ekinī́thī,
me kláīma ki anastenamó, tou Fílou apilogī́thī.
EPŌTOKPITOS
«Adérfi mou, gnōrízō to, thōrṓ ton kópo chánō,
kai tó zygṓnō étsi makrá, poté mou den to ftánō.
Katéchō, ki a' mathītef̱teí ekeíno opoú xetréchō,
esímōse to télos mou, kai plió zōī́ den échō.
Ma epiástīka, emperdéf̱tīka, xemperdemó den échō,
m' ólo pou vlépō to kakó, to vlápsimo katéchō.
Loyiázō to, gnōrízō to, pōs prépei na t' afī́sō,
kai me neró ta kárvouna glī́gora na ta svī́sō,
mīn kámousin analampī́n, opoú tī lámpsī dídei,
kai fanerṓsei to kroufón, opoú'nai sto skotídi·
ki ó,ti ki a' chṓnō sta vathiá, tóses forés kai tóses,
émpei se chília stómata, émpei se chílies glṓsses.
Ma ínta mou xázei na grikṓ kai ta prepá na gnṓthō,
edá pou sklávos vrískomai kai doúlos eis ton Pótho?
Ínta mou xázei na grikṓ? tí me felá na xév̱rō?
Apó to drómon ī́sfala, de vlépō na ton év̱rō.
Plió ḇóresī o logariasmós den échei na vouīthī́sei,
ekeí ópou orízei ī Pethymiá kai ts' Erōtiás ī krísī.
Oi loyismoí eínai saïtiés, kardiá mou eín' to sīmádi,
kai máchountai, kai poiós ḇoreí na ta syvásei omádi?
O Póthos, ónte voulītheí kai thélei na nikī́sei,
gnṓsī den eí' oudé dýnamī na ton-e polemī́sei.
Pollá megálīn Afentián, pollá megálī chárī
échei t' ológdymno paidí pou paízei to doxári·
vastá kourfá psilī́ magniá, ta mátia mas kouklṓnei,
kai to kakó, pou meletá, de mas to fanerṓnei·
tīn ísa stráta den pateí, ma tī stravī́ yyrév̱gei,
farmakeménes mayeriés pánta más mayerév̱gei.
Álloi, áxoi, fronimótatoi, pou'chan Kairoú themélio,
tou Érōta eyenī́kasi paignídi tou kai gélio.
Eýkola kai ta kárvouna k' ī spítha analampánei
t' áchera, ta linóxyla, poúri kai na ta ftánei.
You are seeing a romanization of the Greek text because there is no translation available in English yet. Log in or register to start translating.